Matonge

Matonge is een bruisende wijk in Elsene, grenzend aan de Brusselse vijfhoek. Ze is nauwelijks enkele straten groot en wordt al sinds de jaren 1950 met de Congolese diaspora geassocieerd.

Maar waarom wonen er eigenlijk relatief weinig mensen met een Congolese, Rwandese of Burundese achtergrond in België? Waarom zijn er in de Belgische keuken geen gerechten uit de voormalige kolonie(s) ingeburgerd, zoals dat in Nederland of het Verenigd Koninkrijk wél het geval is?

De eerste Congolezen die naar België kwamen, deden dat niet uit vrije wil. Ze moesten dienen als curiosum op wereldtentoonstellingen in Antwerpen (1885 en 1894), Brussel (1897) en elders. Die ‘menselijke dierentuinen’ bleven bestaan, ook nadat België het bestuur over Congo had overgenomen van koning Leopold II in 1908. Zelfs op Expo 58, nauwelijks twee jaar voor de Congolese onafhankelijkheid, werden nog Congolezen tentoongesteld.

Vanaf het einde van de 19de eeuw werden enkele Congolese jongens en meisjes naar België gebracht om een westerse opleiding te volgen. Ook enkele matrozen vestigden zich in het land, en tijdens de Eerste Wereldoorlog namen 32 Congolezen dienst in het Belgisch leger.

Maar de Belgische overheid moedigde immigratie vanuit Congo zeker niet aan. Pas na de Tweede Wereldoorlog liet ze met mondjesmaat toe dat kleine, uitgekozen groepen Congolezen naar het ‘moederland’ kwamen. Zij maakten deel uit van de zogenoemde ‘évolués’, de geëuropeaniseerde Congolese elite in wording. Ook voetballers als Léon Mokuma en meer en meer studenten kwamen naar België. Die laatsten vestigden zich in Matonge, zo genoemd naar een wijk in Kinshasa. De eerste restaurants, kapsalons en discotheken stammen uit die tijd.

Na de Congolese onafhankelijkheid in 1960 bleef de wijk een plaats van aankomst voor emigranten uit Congo. Vanaf 1965 kwamen de eerste politieke vluchtelingen – tegenstanders van dictator Mobutu. Maar de instroom bleef beperkt. Andere Europese landen trokken in verhouding meer migranten uit hun voormalige kolonies aan. Pas vanaf de jaren 1990, met het geweld in de laatste jaren van Mobutu’s regime, groeide de Congolese diaspora snel aan.

Matonge is allang geen exclusief Congolese wijk meer, dat was het eigenlijk nooit. Maar op 30 juni, de Congolese onafhankelijkheidsdatum, is het er nog altijd feest.

Dit verhaal is gemaakt door Geheugen Collectief voor FAAM - virtueel museum. 

Op ontdekking in het AfricaMuseum

Kom je tijdens je bezoek aan het AfricaMuseum graag meer te weten over de renovatie van het museum? Of ben je benieuwd naar de oorsprong van de museumstukken? Dan biedt het AfricaMuseum je in de ErfgoedApp drie tours aan waarmee je het museum op een nieuwe manier kan ontdekken. Experts

ErfgoedAppTim Debroyer

AfricaMuseum - Audiogids: Experts aan het woord

In verschillende zalen geven wetenschappers van het AfricaMuseum in een audiofragment meer uitleg bij het opzet van de zaal. Voor deze tour is he

ErfgoedAppErfgoedApp

AfricaMuseum - Tijdelijke tentoonstelling: Weergaloze kunst

De tentoonstelling is van kunsthistorische aard. De grote, centrale vitrines tonen een belangrijke verzameling maskers, beelden, ivoorsnijwerk en

ErfgoedAppErfgoedApp

Littekens van Borgerhout: koloniaal erfgoed

In Borgerhout verwijzen verschillende plekken naar het Belgisch-Congolese koloniale verleden. Ook de publieke verwijzingen naar Zuid-Afrikaanse g

ErfgoedAppErfgoedApp

Familiezoektocht: langs koloniale sporen in Halle

Stap je mee? Het is een stadsexpeditie die op zoek gaat naar sporen van Congo in Halle. Met deze familiezoektocht willen we nieuwe ontmoetingen,

ErfgoedAppErfgoedApp

Koloniaal Gent? Stap mee in het debat!

Wist je dat er in Gent sporen van het koloniale verleden terug te vinden zijn? Waarom werd het standbeeld van Leopold II verwijderd uit het Zuidp

ErfgoedAppErfgoedApp